Pawiyatan: Mbudidaya Mardikaning, Pikiran, Batin, Lan Tenaga

Wawasanipun Ki Hadjar Dewantara menika kadadosaken tema Seminar Nasional kanggé mèngeti Dies Natalis ingkang kaping sewidak Universitas Sarjanawiyata Tamansiswa (UST). Para winasis ingkang paring andaran inggih menika Prof. Dr. H.A.R. Tilaar, Prof. Dr. Wuryadi, lan Drs. Edy Heri Suasana. Déné saking FKIP UST, ingkang paring andaran Ki Sudartomo Macaryus, Nyi Yuli Prihatni, lan Nyi Endang Wani Karyaningsih. Tetiganipun ngandaraken asiling panaliti menggah cak-cakanipun wawasan Ki Hadjar Dewantara menggahing pawiyatan ingkang damel mardikaning pikiran, batin, lan tenaga.

Seminar Nasional kanggé mèngeti Dies Natalis ingkang kaping sewidak UST menika dipun rawuhi déning para guru saking mitra sekolah ingkang asring kanggé praktik mucal para mahasiswa. Kejawi menika ugi dipunrawuhi déning para mahasiswa, dosèn, wartawan, lan panaliti pendhidhikan. Makalah ingkang dipun andaraken ing seminar menika pikantuk respons kathah saking para rawuh.


Urip Mardika
H.A.R. Tilaar murwakani andaranipun kanthi nyitir pemanggihipun aliran eksistensialis ingkang nggadhahi pemanggih bilih manungsa lair ing jagat dèrèng gadhah daya kekiyatan. Manungsa pinaringan akal-budi ingkang dipuntuntun déning brayat lan sesaminipun, lajeng ngrembaka dados tiyang ingkang migunani tumrap diri pribadi lan sesaminipun. Cara ndhidhik ingkang dipunaturaken déning Ki Hadjar Dewantara inggih menika sistem among. Tembung among kriyanipun momong ‘njaga, ngulat-ulataké, lan nyenyeneng bocah; tansah mengku lan ngrengkuh kalawan becik’ (Poerwadarminta, 1938:9, 330, 331). Piyantun ingkang piniji ngayahi kewajiban dipunwastani pamong. Supados damel remenipun lare, papan ingkang piniji kanggé ngegulang dipunwastani taman. TK ‘Taman Indriya’; SD ‘Taman Muda’, SMP ‘Taman Dewasa, SMA ‘Taman Madya’, SMK ‘Taman Karya’, lan Universitas ‘Taman Sarjana’.

Pramila ingkang dipunwastani pendhidhikan akikatipun panggulawenthah dhumateng siswa kanthi mardhika supados saget ngrembakakaken kodrat nugrahanipun Ingkang Maha Kuwasa. Kanthi menika para siswa gesangipun saya sampurna. Pramila wonten sekawan pérangan ing lampahing pendhidhikan. (1) Saben laré nggadhahi bakat lan kekiyatan, pramila pendhidhikan mboten kanggé nyamèkaken ‘menyeragamakan’, ananging ngakeni manéka-warnining ‘keberagaman’ bakat lan kekiyatan. (2) Tuntunan ingkang saklaras kaliyan umur, jasmani, lan rohaninipun. (3) Proses pendhidhikan lumampah kanthi mardhika lan mbudidaya mardhikaning siswa. (4) Lampahing pendhidhikan tumuju kaciptanipun masyarakat ingkang tertib lan ayem  tentrem ‘tertib damai’.

Kanggé mujudaken sedaya wau wonten gangsal prekawis ingkang ngreridhu. (1) Watak pos-kolonialisme ‘post-colonialism disease’. Sikap menika njalari menapa kémawon ingkang saking manca negari utaminipun “Barat” kaanggep ingkang paling saé. (2) Pendhidhikan nasional ngagem landhesan kawontenan alam lan manékawarninipun budaya Nusantara lan lumampah sesarengan antawisipun pamarintah, among bisnis ‘dunia usaha’, lan pawiyatan agung ‘perguruan tinggi’. (3) Pendhidhikan nasional ingkang kelasipun umum sakdonya mbetahaken winasis ingkang nggadhahi panggalihan kreatif. Pramila semangat sekolah ingkang namung kanggé nglatih apalan, kanggé pados ijazah, lan pawiyatan ingkang namung ngunjara pikiranipun siswa kedah dipunsingkiri. Ujian Nasional dipunadani kanggé ngukur kawicaksanan pamarintah ing babagan pendhidhikan. (4) Kabébasan akademik lan kabébasan mimbar akademik perlu dipunjingglengi malih supados mboten namung lumampah normatif lan kapasung déning sakwernining paugeran. (5) Wawasanipun Ki Hadjar Dewantara menggahing pawiyatan minangka “taman” ingkang cara Inggrisipun park perlu dipunngrembakakaken, dipuntaliti, lan dipunjingglenggi kanthi temen kanggé manggihaken menapa ingkang dipunkersakaken lan kadospundi cak-cakanipun ing wekdal ingkang sampun, sakmenika, lan ingkang badhé dhateng.        

Ambal Warsa “Tigangdasa Wolu”
            Sadèrengipun paring andaran, Prof. H.A.R. Tilaar ngendika bilih tanggal 16 Juni menika wekdal ingkang mirunggan amargi sesarengan kaliyan ambal warsaipun. Pprof. H.A.R. Tilaar bingah sanget amargi saget mèngeti ambalwarsanipun sesarengan kaliyan brayat agung Tamansiswa. Pramila ing pungkasaning andaran panitia seminar nyawisaken uba rampé kangge caos pakurmatan lan ngriyayaaken. Wonten ing roti taart ingkang dipun cawisaken sinerat angka 83 ingkang nedahaken bilih yuswanipun Prof. H.A.R. Tilaar, nanging sadèrèngipun nyebul lilin, angka wau dipun walik dados 38. Pramila ingkang sami mirsani lajeng gumujeng lan surak sesarengan.

Mbok menawi mila leres yuswanipun Prof. H.A.R. Tilaar 38 tahun, menawi ningali semangatipun kanggé makarya lan nyerat. Ananging pengalamanipun gesang sampun 45 tahun. Pramila menawi dipungunggung pinanggih angka 83. Sugeng ambal warsa, Prof. Tilaar, mugi-mugi tansah sehat lan tetep semangat mbudidaya kanggé kamulyaning bangsa, negari, lan umat manungsa ing saindenging buwana (SDM).

No comments:

Post a Comment